Pieter Edelman
3 April 2012

Radioastronomie-instituut Astron en IBM in Zürich zetten in Dwingeloo een onderzoekscentrum op poten voor onderzoek naar nieuwe computerparadigma‘s voor het verwerken van big data. In totaal is er 32,9 miljoen euro beschikbaar voor het Dome-project: 15 miljoen van ELI, de rest komt van de provincie Drenthe en de projectpartners. Deze kennis moet direct ten goede komen aan het bedrijfsleven, vertelt Marco de Vos, managing director van Astron. ’De kennis moet via een gebruikersplatform beschikbaar komen. Het is niet de bedoeling dat dit een bilateraaltje blijft. We willen hier een breed netwerk omheen bouwen met mkb‘ers, kennisinstellingen en buitenlandse partners.‘ Een handvol middelgrote en kleine bedrijven heeft zich volgens hem aangesloten, hoewel hij nog geen namen wil noemen totdat de contracten zijn getekend.

Het onderzoek is in eerste instantie bedoeld voor de gigantische hoeveelheden data die de Square Kilometre Array (Ska) zal opleveren. Deze radiotelescoop wordt het komende decennium gebouwd in Australië of Zuid-Afrika en zal naar schatting een exabyte aan gegevens per dag genereren, ofwel twee keer de hoeveelheid data die dagelijks over het internet vloeien. ’De Ska zit nu in de preconstructiefase. Voor een heleboel onderdelen is nog veel onderzoek nodig, onder meer naar hoe we die data economisch en ecologisch verantwoord kunnen verwerken‘, legt De Vos uit. ’Ska heeft hele extreme eisen. Dat staat als punt op de horizon en daar gaan wij de volgende generatie aan technologie voor ontwikkelen. De Googles en Amazons van de wereld hebben dit over een jaar of tien echt nodig. Op korte termijn kunnen mkb‘ers snel manieren vinden om met complexe gegevens om te gaan.‘

Het center for exascale technology, dat bij Astron wordt ondergebracht, wordt bemand door wetenschappers van Astron en IBM en gaat de komende tijd promovendi en postdocs werven. De Lofar-radiotelescoop zal als benchmark dienen en als onderdeel van het project worden uitgebreid. Ook de Zuid-Afrikaanse Meerkat-radiotelescoop wordt ingezet als benchmark.

Het project richt zich op drie terreinen: groene supercomputers, efficiënte opslag en on-chip fotonica. Voor groene supercomputers gaat de aandacht behalve naar gevestigde technologieën zoals manycore processoren en GPU‘s vooral uit naar microservers. Hier worden minder krachtige maar energiezuinige processoren via een netwerkinfrastructuur met elkaar gekoppeld. ’Dat is een heel configureerbaar systeem met lage kosten, maar de gegevens moeten over lange afstanden worden getransporteerd. Wij hebben het vermoeden dat je daar met kleine wijzigingen grote winst kunt boeken‘, vertelt De Vos. Het project gaat ook kijken naar 3D-stapeling van deze processoren.

 advertorial 

Free webinar ‘Modernizing your code base with C++20’

As many production tool chains now adopt C++20 features, the potential this brings is unlocked. What advantages can recent versions offer to your code base? In this webinar we’ll look at the great improvements C++ has gone through and how features like concepts and ranges can transform your code. Register for 2 February, 4PM.

Ska
De Square Kilomtere Array (Ska) zal uit duizenden antennes bestaan met een gezamenlijk oppervlak van een vierkante kilometer. Het project heeft een begroting van anderhalf miljard euro en zal ongekende hoeveelheden data opleveren.

De opslagpoot draait om algoritmes om te schatten welke data snel en vaak nodig zijn. ’Dan kun je de meest optimale storage vinden. Als je weet dat je het pas over een jaar nodig hebt, kun je het bijvoorbeeld wel op tape wegzetten, of juist op SSD als je het snel nodig zal hebben. Nu doe je dat handmatig, maar dat kan niet meer met zulke hoeveelheden data‘, legt De Vos uit. Voor dit deel van het onderzoek wordt onder meer de samenwerking opgezocht met de Rijksuniversiteit Groningen.

Het derde deel richt zich op fotonica in het datacentrum. Daarbij gaat het om transport van data, maar ook om optische logica om signalen met elkaar te integreren. De researchfaciliteiten hiervoor zijn vooral bij IBM in Zürich aanwezig, hoewel er in Dwingeloo ook een fotonicalab is. Deze onderzoekslijn sluit ook aan bij het Memphis-consortium.

Het project heeft een financiering van vijf jaar, maar het is uitdrukkelijk de bedoeling dat er een vervolg komt. De Vos hint op een uitgroei richting een kenniscampus. De gemeente Assen heeft al gezegd hier interesse in te hebben.