Nieke Roos
13 september

De radiotelescoop in Westerbork heeft in twaalf van de veertien schotels een nieuwe set camera’s gekregen. Met behulp van beamforming breiden deze door Astron ontwikkelde Apertif-ontvangers het blikveld zodanig uit dat het nu mogelijk is om in één waarneming een deel van de hemel in kaart te brengen dat 37 keer groter is dan voorheen. Vandaag viert Westerbork de officiële opening van de nieuwe configuratie én het vijftigjarige jubileum van de radiotelescoop.

Apertif gaat een groot deel van de noordelijke hemel in kaart brengen. Door radiobeelden te maken van het neutrale waterstofgas in het heelal kunnen we de eigenschappen en distributie van gas in sterrenstelsels onderzoeken. De vernieuwde telescoop zal ook in meer detail kijken naar een kleiner deel van de hemel, waardoor we een scherp beeld krijgen van heel zwakke nabijgelegen sterrenstelsels en sterrenstelsels in het verre heelal. Deze verschillende waarnemingen zullen leiden tot nieuwe inzichten in de vorming en evolutie van sterrenstelsels.

Daarnaast gaat Apertif op zoek naar snelle radioflitsen, de krachtigste explosies in het heelal. De oorsprong en aard van deze extreem heldere flitsen van radiolicht, die miljarden lichtjaren reizen om de aarde te bereiken, zijn nog steeds grotendeels een mysterie. Omdat ze maar een fractie van een seconde duren, zijn ze heel gemakkelijk te missen en moeilijk waar te nemen. De nieuwe telescoop maakt echter continu een hogesnelheidsfilm van de radiohemel en stuurt die voor analyse door naar de krachtigste gpu-supercomputer in Nederland.