Paul van Gerven
6 February 2008

Het was onvermijdelijk dat de formaatoorlog tot op het bittere einde moest worden uitgevochten. Alleen zo laten consumenten zich overtuigen om aankopen in de HD-sfeer te doen. Maar terwijl het HD DVD-kamp vecht voor zijn leven na een mes in de rug te hebben gekregen van Warner Bros, staat de Blu-ray-concurrentie niet te juichen. Die weet dat het dit jaar nog een flinke kluif krijgt om het HD-formaat aan de man te brengen.

Je zou bijna medelijden krijgen met Toshiba en zijn HD DVD-partners. Vlak voor ‘s werelds belangrijkste consumentenelektronicabeurs moesten ze uit onverwachte hoek een flinke uppercut incasseren: filmstudio Warner Bros Entertainment brengt met ingang van mei alleen nog maar titels uit op Blu-ray-formaat. Het onverwachte zit ‘m in de historisch sterkte band tussen Toshiba en Warner Bros. Ze werkten intensief samen aan de dvd-standaard en in de jaren negentig investeerden de Japanners stevig in de Time Warner-groep.

En dus waren het zure gezichten bij de productpresentaties van Toshiba op de Consumer Electronics Show (CES) in Las Vegas. De persconferentie werd zelfs geannuleerd. Wat een happening had moeten worden, bleek een desillusie. Maar de marketeers hielden hun tranen in. ’Toshiba is behoorlijk verrast door Warner Bros‘ beslissing, ondanks enkele lopende contracten. Extra teleurstellend is het feit dat HD DVD juist op stoom was gekomen op de Amerikaanse markt en daarbuiten. Er zijn in 2007 meer HD DVD-drives verkocht dan Blu-ray‘, liet het Japanse bedrijf weten.

Philips_BDP7200 web
Philips heeft zich tot nu toe geconcentreerd op de Amerikaanse markt, maar ook Europeanen mogen zich gaan verheugen op Blu-ray-spelers.

Aan de andere kant had Toshiba zijn dekking al in stelling kunnen brengen. Warner Bros liet vorig jaar oktober weten zich niet langer principieel ’formaatagnostisch‘ op te willen stellen. De Amerikanen kondigden een pragmatische aanpak aan, waarbij de verkoopcijfers de doorslaggevende factor zouden zijn. Dat had kunnen leiden tot een voortzetting van het huidige twee-formatenbeleid, maar ze vonden de extra opbrengsten van Blu-ray kennelijk overtuigend. In de Verenigde Staten zetten ze voor 115 miljoen euro aan Blu-ray-disks af, tegen 70 miljoen aan HD DVD. Elders ter wereld zou het verschil nog groter zijn.

De stap van Warner werd in diverse media beschreven als de nekslag voor HD DVD. Een nekslag, omdat ingewijden al langer neigden naar een overwinning van Blu-ray. Zo bezocht ondergetekende in september vorig jaar de International Broadcasting Conference (IBC) te Amsterdam en was daar getuige van een koddig toneelstukje. Een panel van experts deed daar de grootst mogelijke moeite om het spannend te houden, maar zij konden niet verhullen dat de strijd wat hen betreft gestreden was.

Of die overlijdensberichten inhoudelijk hout snijden of niet, ze hebben iets van een self-fulfilling prophecy. In die zin is niet Warner Bros de beul, maar de pers. Dit soort hypevorming is net het laatste zetje dat HD DVD de afgrond in deed tuimelen. ’Het lijkt erop dat Warners stap om exclusief Blu-ray te gebruiken de katalysator vormt voor meer verbintenissen aan dat formaat. Daarmee is de formaatoorlog effectief beëindigd‘, schrijven de marktanalisten van Screendigest.

Philips_Blu ray disk web
Blu-ray heeft de formaatoorlog met HD DVD gewonnen. Dat is de consensus na de beslissing van Warner Bros om zijn titels later dit jaar uitsluitend nog op Blu-ray uit te gaan brengen.

En inderdaad staken alras de geruchten de kop op. De Financial Times wist te melden dat Paramount Pictures, een van de twee laatste in Hollywood gevestigde studio‘s, ook wilde overstappen. Het bericht dat er naar verluidt een exitclausule in het contract zit tussen Paramount en het HD DVD-kamp, was vervolgens olie op het geruchtenvuur. Paramount ontkent vooralsnog in alle toonaarden. ’Wij blijven HD DVD steunen‘, aldus een zegsvrouw.

Roet

In de week die volgde op de CES wist Toshiba zich te herpakken. Tot dan toe had het bedrijf laten weten dat het de situatie zou bespreken met zijn partners en vervolgens een nieuwe strategie te bepalen. Dat natuurlijk naast de te verwachten statements als ’wij geloven nog steeds dat HD DVD het beste is voor consumenten.‘ Inmiddels zijn de Japanners een tegenoffensief begonnen. Ze kondigden aan er nog maar eens een advertentiecampagne tegenaan te smijten (daar waren ze al niet zuinig mee geweest). Bovendien gaan de HD DVD-spelers in de uitverkoop. Met een prijs van negentig euro (132 dollar), twee gratis films en een coupon voor nog eens vijf gratis titel hoopt Toshiba nog meer consumenten te verleiden een HD DVD-speler aan te schaffen.

HD DVD-spelers waren al flink goedkoper dan de Blu-ray-concurrentie, een feit dat industriewatchers overigens duidden dat als de laatste wanhoopspoging van HD DVD om een grote installed base te creëren. Ter vergelijking: rond kerst vorig jaar kostte een HD DVD-instapmodel zo‘n tweehonderd dollar, tegen driehonderd voor een Blu-ray. Deze prijzen waren het gevolg van een langer lopende campagne die de beide HD-kampen eerder in 2007 hadden ingezet om de hardwareprijzen naar beneden te brengen. Desalniettemin bleven de verkoopcijfers teleurstellen.

Richard Cooper van Screendigest ziet vooral dit feit als bepalend voor de beslissing van Warner Bros. ’Het geduld was op. Consumenten lieten zich niet verleiden door de zakkende prijzen. Ze stelden hun keuze uit totdat de formaatoorlog beslecht was‘, zei de analist tegen Bits&Chips. Warner kon het zich niet veroorloven zijn stootkracht te verliezen. Uitlatingen van Barry Meyer, CEO van Warner Bros, bevestigen Coopers visie: ’We geloven dat onze overstap naar exclusieve Blu-ray-distributie de succeskansen vergroot van het HD-formaat.‘

De zorg van de topman is terecht, vindt Cooper. ’Terwijl alle schijnwerpers gericht zijn op de kemphanen met de blauwe lasers, is ondertussen standaard-definitietechnologie doorontwikkeld. Die heeft niet zo‘n goede beeldkwaliteit als de hoge-definitieformaten, maar het verschil is alleen te zien op zulke grote tv-schermen, die een gemiddeld huishouden niet in huis heeft. Er is de HD-proponenten veel aan gelegen deze concurrentie de wind uit de zeilen te nemen.‘

Er liggen nog andere kapers op de kust. Opslagcapaciteit is tegenwoordig spotgoedkoop. Een middenklasse harddrive kost in de winkel zo‘n twintig cent per gigabyte. En breedbandinternet – de makkelijkste manier om die schijfruimte te vullen – kost ook geen kapitalen meer. Bij de maximale benutting van een 20 megabit lijn duurt het downloaden van 25 Gbyte content nog geen drie uur. Deze hoeveelheid data is voldoende voor een flinke HD-film en eventueel wat extra‘s. Daarnaast is ook flashgeheugen aan een opmars bezig. Beide opties zijn volgens Cooper ’realistische alternatieven‘ die roet in het HD-eten kunnen gooien. Ook Blu-ray onttrekt zich hier niet aan.

Streamen

Heeft Blu-ray dus slechts een slag gewonnen, maar de oorlog nog lang niet? Zeker, maar het is beter de vraag als volgt te stellen: zal Blu-ray lang genoeg bestaan om de trekkers flink te laten verdienen aan hun investeringen? Het antwoord lijkt besloten te liggen in de ontwikkeling van glasvezelnetwerken en in de prijzen van flashchips.

Wat betreft die eerste factor, kunnen lang niet alle landen tippen aan de Nederlandse glasvezelinfrastructuur. En dan nog is bovenstaande schatting van drie uur behoorlijk flatterend, aangezien 20 megabit in de praktijk niet wordt gehaald. Hoe verder van de wijkcentrale, hoe langzamer de verbinding. Al met al ziet het er niet naar uit dat Nederland – laat staan de rest van de wereld – massaal zijn HD-films via het net binnen zal halen.

Volgens Frank Simonis zullen optische media dan ook ’de komende tien jaar‘ een bestaansrecht hebben. Simonis spreekt met twee petten op: hij werkt bij Philips (medeontwikkelaar van Blu-ray) op de afdeling Intellectual Property & Standards en geeft vanuit Blu-ray Disc Association leiding aan de Europese promotie van het formaat. ’Mensen willen iets in de kast kunnen zetten. Bij een download krijg je geen mooi doosje‘, aldus de senior communicatiedirecteur. Hij heeft een punt. Een aanzienlijk deel van de consumenten kan waarschijnlijk niet zonder iets tastbaars.

Maar het gemak van downloaden lonkt ook. Dan maar geen HD-kwaliteit. Een dvd‘tje van ’slechts‘ 4,7 Gbyte is zo binnen. Er werkt een hele industrie aan om dat mogelijk te maken, zo bleek eveneens op de laatste editie van IBC. Via slimme peer to peer communicatieprotocollen zou het binnenkort zelfs mogelijk zijn om films te streamen. Blu-ray versus breedband wordt echter geen strijd op leven en dood. De kwaliteit en extra‘s van HD bieden voldoende meerwaarde om beide technologieën zij aan zij te laten bestaan. En flashgeheugen? Simonis wuift dat weg. ’Een optische disk kost vijftien cent. Dat gaat flash echt niet halen.‘ Blijven die ’ouderwetse‘ rode-laserspelers over als vraagteken.

Oogverblindend

De Blu-ray-broederschap mag dus niet klagen. Het formaat heeft het dankzij de briljante zet van Sony via de Playstation 3 reeds tot in vele huiskamers geschopt. Tegelijk hebben de baasjes van de blauwe schijven het HD-ecosysteem rondom alles wat met film en entertainment te maken heeft naar hun hand gezet, zoals Junko Yoshida analyseert in EE Times. De geruchten dat daar grove sommen geld bij te pas zijn gekomen, mogen de pret niet drukken.

Toch is Simonis niet in de jubelstemming die je wellicht zou mogen verwachten. Ook de andere Blu-ray-representanten houden een gepaste stilte in acht. Simonis: ’Wij hebben altijd een strategie gehad van duidelijke, nuchtere taal. We opereren niet zoals een Amerikaanse commercial waarin we de tegenstander neersabelen. De uitdaging waar Blu-ray nu voor staat, is om consumenten over de streep te gaan trekken.‘

En hoe moet dat? Met oogverblindend mooie films, kraakhelder geluid en bakken en bakken extra‘s als interactieve content. ’Zo komt die 50 gigabyte capaciteit van een dubbellaagse Blu-ray-disk erg van pas‘, zegt Simonis. ’We zullen er dit jaar hard aan moeten trekken om de consument te overtuigen zijn dvd-speler in te ruilen voor een Blu-ray-variant.‘ Cooper is het hier mee eens. ’Aan de betrokkenen nu de taak om Blu-ray neer te zetten als hét audiovisuele formaat en niet alleen als veredelde spelletjesschijf. Er is nog een lange weg te gaan.‘

Herhaalde verzoeken aan het adres van de HD DVD Promotion Group en Toshiba om mee te werken aan dit artikel werden niet beantwoord.