Bits&Chips

China's monopolie op zeldzame aarden stelt niet veel voor

1 mei 2018 

Juichend ontving de wereld de vondst van een nieuwe voorraad zeldzame aardmetalen in Japanse territoriale wateren: het einde van China’s machtsspelletjes met de belangrijke mineralen was in zicht. Maar hoewel China inderdaad het overgrote deel van de wereldproductie controleert, is allang duidelijk dat de markt zo dynamisch is dat het land er nauwelijks macht aan kan ontlenen.

In 2010 escaleerde een grensconflict toen Japan een kapitein van een Chinese vissersboot aanhield in wat het land als zijn territoriale wateren beschouwt. Beijing sloeg hard terug en legde de levering van zeldzame aardmetalen stil. Japan koos prompt eieren voor zijn geld en liet de visser vrij, maar China bleef de export van de mineralen afknijpen - naar alle landen.

Destijds gold het incident als illustratie van iets waar grote industriële landen al langer voor vreesden: dat China zijn grip op de zeldzame aardmetalen zou inzetten als machtsmiddel. Met een aandeel van meer dan negentig procent in de wereldproductie heeft het land vrijwel een monopolie op de mineralen die onontbeerlijk zijn voor een groot aantal technologische producten en industrieën.

Deze angst bestaat acht jaar later nog steeds, getuige de ruime aandacht voor het recente bericht dat er een ‘semi-oneindige’ hoeveelheid zeldzame aardmetalen is gevonden op de zeebodem rond een klein Japans eilandje. Juichend verklaarden de media het Chinese bijna-monopolie verleden tijd. Een mooie opsteker voor het Westen in tijden van oplopende handelsspanningen.

De conclusie is echter veel te optimistisch. De zeldzame aarden liggen in een onderzeese modderlaag op vijfduizend meter diepte. Hoe ze economisch en ecologisch verantwoord naar boven kunnen worden gehaald, is volslagen onduidelijk. Er zijn hooguit ideeën over, geen bewezen methodes - al helemaal niet op industriële schaal.

Toch hoeven we China’s monopolie niet te vrezen, want als er iets is dat de nasleep van het Japans-Chinese incident heeft duidelijk gemaakt, dan is het dat China niet zo sterk staat als het lijkt.

Leuk geprobeerd

China verdrong in de jaren negentig de Verenigde Staten als de grootste producent van zeldzame aardmetalen. Niet omdat de mineralen in China voor het opscheppen liggen, maar vanwege de goedkope arbeid, lakse milieuwetgeving en de ruime mogelijkheden om de zeldzame aarden als bijproduct van andere mijnoperaties te produceren. Daar konden mijnbouwers in andere landen niet tegenop concurreren. Het is bovendien een uitermate smerige klus, die veel Westerse landen maar wat graag overlaten aan China.

China dankt zijn dominante positie dus niet aan een uitzonderlijke voorraad. In tegenstelling tot wat de naam suggereert, zijn zeldzame aarden namelijk niet bijzonder zeldzaam. Overal ter wereld is erts te vinden die in principe voldoende rijk is aan de techmineralen. Het prijsniveau bepaalt of het de moeite waard is om die op te graven en te extraheren.

China’s poging om zijn ‘monopolie’ uit te buiten, liep daarom uit op een fiasco. Na het incident in 2010 schoten de prijzen omhoog, maar die paniek was van korte duur: afnemers kwamen er al snel achter dat er op korte termijn meer dan voldoende aanbod was. Toen mijnbedrijven overal ter wereld aankondigden om nieuwe mijnen te beginnen of oude te heropenen, kalmeerde de markt en zakten prijzen weer in. Eind 2014 schafte China de exportquota’s af.

Zeldzame aarden zijn geen olie

‘Het Midden-Oosten heeft olie, China zeldzame aardmetalen’, zei de Chinese leider Deng Xiaoping. Die vergelijking blijkt mank te lopen. Arabische olieproducerende landen konden het Westen tijdens de oliecrisis in de jaren zeventig de schrik om het lijf jagen, omdat er geen andere energiebronnen voor handen waren. Voor de productie van zeldzame aarden zijn die alternatieven er wel. China’s power play heeft daarom eerder het tegenovergestelde effect gehad dan beoogd. De hele wereld weet nu dat de levering van zeldzame aarden niet snel in gevaar komt - al lijkt dat nog niet helemaal doorgedrongen.

Abonneer direct op onze nieuwsbrief

abonneren

Design patterns and emergent architecture

29 mei - 1 juni

Eindhoven

Design patterns and emergent architecture

29 mei - 1 juni

Eindhoven

Lateral thinking

11 juni - 12 juni

Eindhoven

Dutch System Architecting Conference

14 juni

's-Hertogenbosch