Paul van Gerven
9 November 2010

Onvermoeibaar streed hij twee decennia tegen energiebedrijven en vrije-marktpropagandisten voor een subsidiesysteem dat investeringen in duurzame energie stimuleert. De invoering begin jaren negentig en forse aanscherping in 2000 van het terugleververgoedingssysteem waren zijn grootste triomfen, maar hij heeft niet meer mogen meemaken hoe het verzet van – wat hij noemde – het energie-establishment definitief werd gebroken. Op 14 oktober overleed Hermann Scheer onverwacht na een kort ziekbed. Hij is 66 jaar geworden.

Scheer_02
Hermann Scheer: architect van het Duitse zonnecelsucces.

Scheer was begaan met het milieu, maar zag zichzelf niet als activist. De SPD-parlementariër vond het minstens zo belangrijk om hoogwaardige werkgelegenheid te creëren. Als één van de eersten zag hij het potentieel van het feed-in tariff-systeem (Fit) om een nieuwe industriële sector op poten te zetten. Tegenwoordig danken in Duitsland 350 duizend mensen hun baan aan biobrandstoffen, wind- en zonne-energie. Kritiek dat iedere arbeidsplaats met tienduizenden euro‘s subsidie is gecreëerd, wimpelde Scheer gewoonlijk af als de laatste stuiptrekkingen van een systeem waar het energiemonopolie bij een (overigens ook stevig gesubsidieerd) klein aantal bedrijven ligt.

Gaandeweg had Scheer zich namelijk gerealiseerd dat duurzame energie verweven is met een ideaal dat hem even dierbaar werd: de democratisering van de energievoorziening. ’We gaan van gemonopoliseerde, commerciële energie naar gedecentraliseerde, niet-commerciële energie. De wind en de zon is van iedereen en gratis bovendien. Die kun je je niet toe-eigenen om winst mee te maken. Daarmee is de rol voor energiebedrijven uitgespeeld‘, zei hij vorig jaar in een interview met dit blad (Bits&Chips 7, 2009).

Wie zulke standpunten huldigt, kan rekenen op flinke tegenstand. De Duitse energiesector vocht tegen de Fit-wet tot in de hoogste Europese rechtbanken. Maar ook in onverwachte hoeken wist Scheer vijanden te maken. Zo betitelde Greenpeace zijn plannen eens als onrealistisch en stemden de Groenen enige tijd zonder pardon tegen zijn voorstellen. Ook binnen zijn eigen partij werd hij niet altijd op handen gedragen. Sommigen vonden dat Duitsland niet te ver voor de fanfare zou moeten uitlopen. ’Internationaal praten, nationaal uitstellen‘, smaalde Scheer over zulk gebrek aan actiebereidheid.