Jaco_Friedrich

Jaco Friedrich is softskillstrainer bij High Tech Institute.

25 June 2018

Een ingenieur vraagt:

Van mijn baas moet ik assertiever worden. Dat vind ik zelf ook wel, maar zoals ik veel mensen assertief zie doen, zo hoeft het van mij niet. Met een grote mond en altijd haantje de voorste. Dat ben ik niet en wil ik ook niet zijn. Hoe kan ik assertief zijn op een manier die bij mij past?

De communicatietrainer antwoordt:

Wat is nou assertief en wat agressief? Dit is natuurlijk een kwestie van definitie. Maar als je denkt: ‘Jongejonge, die is assertief’, dan is het vaak eerder agressief dan assertief. Hoe zit dat?

 advertorial 

The waves of Agile

Derk-Jan de Grood has created a rich source of knowledge for Agile coaches and leaders. With practical tips to create a learning organization that delivers quality solutions with business value. Order The waves of Agile here.

Assertiviteit betekent dat je zowel respect hebt voor jezelf als voor de ander. Dat je zowel naar je eigen belang kijkt als oog hebt voor het belang van de ander. Binnen dit model is het dus agressief te noemen wanneer je alleen naar je eigen belang handelt en het belang van de ander negeert. Je punt kun je daarmee maken, maar de relatie raakt beschadigd.

Voorbeeld: je krijgt een verzoek om iets te doen voor een collega voor wie je al vaker hebt overgewerkt. De ander heeft problemen thuis en je snapt ook wel dat die het lastig heeft. Deze keer wil je het echter niet doen en je zegt: ‘Nee, ik doe het niet vandaag! Wat snap je niet aan het woord ‘nee’?’ Dit kan even opluchten, maar de relatie komt er wel mee onder druk te staan.

Zit je qua assertiviteit aan de andere kant van het spectrum en heb je meer oog voor het belang van de ander, dan laat je eigenlijk de kaas van je brood eten. Dat noem je sub-assertief. In de situatie met de collega kan dat als volgt klinken: ‘Oké, ik snap het, je hebt hulp nodig … Euh … Ik zal het wel doen.’ Je geeft toe, ondanks dat je je van binnen misschien zit op te vreten. De relatie lijkt koek en ei (althans voor dat moment), maar je punt kun je dus niet maken.

Ook ben je ‘zegeltjes aan het plakken’. Bij elke gebeurtenis waar je over je grens laat gaan en er niet naar handelt, maar het accepteert, bouw je spanning op, word je onzeker of gestrest. Wanneer je spaarkaart vol is, zul je met de lading van de hele aanloop reageren op een relatief kleine gebeurtenis. Je ontploft en wordt echt agressief. De ander (thuis?), die misschien niet eens betrokken is geweest bij de voorafgaande gebeurtenissen, krijgt de volle laag en schrikt zich een hoedje.

Foute conclusie zou zijn: ‘Zie je wel, ik kan maar beter mijn mond houden.’ De goede analyse is dat je eerder je mond open moet doen, bij de juiste persoon en wanneer de lading nog niet zo groot is. Dat is assertief. Daarbij heb je zowel oog voor de relatie (het belang en de gevoelens van de ander) als voor jezelf. Je werkt aan beide aspecten gelijktijdig.

Praktisch maak je je punt duidelijk door: 1. het woord ‘ik’ te gebruiken, bijvoorbeeld: ‘Ik vind het belangrijk dat …’, 2. kort en bondig te zijn in je boodschap, 3. een of twee argumenten te gebruiken als onderbouwing van je boodschap, en 4. wanneer nodig je boodschap te herhalen. Tegelijkertijd werk je aan de relatie door: 1. vragen te stellen als ‘Wat is er precies aan de hand?’, 2. door te vragen (totdat je het begrijpt), 3. begrip te tonen, bijvoorbeeld: ‘Balen … Ja, dat is lastig …’, en eventueel 4. samen te vatten, bijvoorbeeld: ‘Dus als ik het goed begrijp, zeg je …’.

In de situatie met de collega zou dat als volgt kunnen klinken: ‘Wat is er? Dus je zit klem? Wat vervelend dat je er weer mee zit. Het is ook wel knap lastig. Ik zie echter dat ik deze week al drie keer voor je ben ingesprongen. En ik ben gewoon moe. Ik wil echt graag op tijd naar huis. Ik zeg daarom nee deze keer.’

De essentie is dat je je verdiept in de ander én eerlijk bent in wat jíj wilt. Je wilt jezelf en de ander respecteren en jullie beider belangen meewegen in je keuzes. Een assertieve houding geeft dan de grootste kans op een duurzame en wederzijds bevredigende samenwerking, waarbij jullie het ook prima oneens kunnen zijn.