Pieter Edelman
8 July 2009

Begin juni stond Wimax, kandidaat-opvolger voor 3G, vol in de schijnwerpers. Het Wimax Forum had zijn jaarlijkse bijeenkomst in het Amstel Hotel. En volgens het forum gaat het goed met de technologie: er zijn tot nu toe reeds 475 Wimax-netwerken uitgerold in 140 landen. Een groot succes dus.

Toch keert het sentiment over de dominante 4G-technologie zich de laatste tijd meer en meer tegen Wimax. Steeds meer waarnemers kennen de rol van 3G-troonopvolger toe aan de rivaliserende technologie, 3GPP Long Term Evolution of kortweg LTE. De uitrol hiervan loopt weliswaar achter bij die van Wimax, maar steeds meer belanghebbenden scharen zich achter de standaarden van het 3rd Generation Partnership Project, een samenwerkingsverband van de Europese, Noord-Amerikaanse, Japanse, Chinese en Koreaanse telecomassociaties.

LTE en Wimax kennen twee totaal verschillende achtergronden. LTE wordt ontwikkeld binnen de telecomwereld en werd tot een paar jaar terug als de logische opvolger voor 3G beschouwd. Rond 2007 veranderde dat plotseling toen Intel, Microsoft en Motorola als buitenvelders met hun Wimax-voorstel uit de draadloos-netwerkhoek ten tonele kwamen en de show stalen. Nokia schaarde zich al snel achter de technologie.

Wimax, ofwel IEEE 802.16, is onderdeel van de IEEE-standaarden voor draadloos netwerkverkeer en daarmee een neefje van WLan. De technologie gebruikt Orthogonal Frequency Division Multiple Access (OFDMA) voor zijn fysieke transportlaag. Datasnelheden kunnen in theorie oplopen tot 75 Mbit per seconde voor zowel de up- als de downlink. Over een afstand van tien kilometer wordt de datasnelheid op tien megabit per seconde geschat.

 advertorial 

The waves of Agile

Derk-Jan de Grood has created a rich source of knowledge for Agile coaches and leaders. With practical tips to create a learning organization that delivers quality solutions with business value. Order The waves of Agile here.

Nokia_N810
Een paar maanden lang was de N810-internettablet van Nokia met Wimax te krijgen, maar toen vonden de Finnen het genoeg en haalden ze de versie van de markt. Steeds meer wijst erop dat LTE de volledige markt voor 4G in handen gaat krijgen.

Long Term Evolution aan de andere kant komt voort uit de cellulaire 3G-technologie en bouwt voort op HSDPA/HSUPA. Voor de downlink, met een theoretische limiet van honderd megabit/s, gebruikt LTE ook OFDMA in de fysieke laag. De uplink gebruikt een SC-FDMA-techniek (Single Carrier Frequency Division Multiple Access) omdat het energieverbruik gunstiger is, wat natuurlijk voor mobiele apparatuur grote voordelen oplevert. Het theoretische maximum ligt hier op vijftig megabit.

Beide systemen hebben hun voor- en nadelen. Zo kan LTE makkelijk terugvallen op 3G of 2G, mocht er een gat in de dekking zitten. Het grootste voordeel van Wimax is dat het reeds beschikbaar is, terwijl de LTE-standaarden nog worden afgemaakt en de komende jaren pas tot wasdom zullen komen.

Geen gelopen race

Het verhaal van Wimax en LTE wordt vaak afgeschilderd als de rookie tegen de nette gevestigde orde. Wimax komt uit de open IEEE-familie, terwijl LTE zijn oorsprong vind in de meer gesloten wereld van networkoperators en -apparatuurmakers. Waar die met hun achtergrond in spraaktoepassingen meer belang aan de betrouwbaarheid van de verbinding hechten, verkiezen de op netwerkverkeer gerichte IEEE-standaarden snelheid boven betrouwbaarheid.

In de nieuwste standaarden of standaardvoorstellen is er echter niet veel verschil in de quality of service (Qos) tussen de twee kemphanen. Beide ondersteunen meerdere niveaus met verschillende prioriteiten voor de verschillende typen data. Spraakverkeer zou met beide protocollen altijd kunnen rekenen op de hoogste kwaliteit.

TE zou opschroeven, ten koste van Wimax. Dat zou de ’huidige marktomstandigheden beter vertegenwoordigen‘, aldus topman Greg Brown. In maart had Nokia al laten weten voor LTE te kiezen, nadat het in januari de pas op de markt verschenen Wimax-versie van zijn N810-internettablet had geschrapt. Wimax zou onder meer een duidelijke roadmap missen. En dat is slechts een greep uit de aankondigingen van mobieltjes- en apparatuurmakers en netwerkoperators.

Juniper Research ondersteunt dat met cijfers. Volgens de marktonderzoeker zal Wimax over vijf jaar wereldwijd een slordige 15 miljard dollar omzet in het laatje brengen bij netwerkoperators. Een fors bedrag, maar 5 miljard dollar minder dan wat de vorser een jaar eerder nog inschatte voor 2013. De LTE-inkomsten in 2014 daarentegen liggen rond de zeventig miljard, schat Juniper. De technologie zal zijn weg niet alleen vinden naar mobiele apparatuur, maar ook naar consumentenelektronica zoals fotocamera‘s en spelconsoles. West-Europa, Noord-Amerika, het Verre Oosten en China zullen goed zijn voor negen tiende van de LTE-markt.

Ondanks deze tekenen is het echter nog geen gelopen race. Op een enkeling na committeren de meeste operators en fabrikanten zich nog niet uitgesproken voor een van de twee technologieën. Wellicht is dat ook niet altijd nodig. Motorola-topman Greg Brown zegt de twee technologieën niet als strikt gescheiden te beschouwen en denkt dat investeringen in de ene gedeeltelijk ook ten goede komen aan de andere.En, zo zegt Howard Wilcox van Juniper Research, er zijn nog genoeg uitdagingen voor LTE: ’LTE zal snelheden van 100 Mbit per seconde of meer bieden, ten minste vijf keer sneller dan het beste mobiele breedband en zo‘n twintig keer sneller dan de meeste mensen via een vaste DSL-lijn krijgen. De uitdaging voor mobiele operators is hoe ze winst kunnen maken en toch de prijzen aantrekkelijk genoeg kunnen houden voor abonnees om in te tekenen. Het draait allemaal om de bussinesscase.‘