Lodewijk van Hoesel is CTO van Ambient Systems.

1 March 2013

Levensmiddelen, maar ook medicijnen, kunnen bederven als ze tijdens het transport te warm of te koud worden bewaard. Voor de eindklant betekent dat verspilling, voor de transporteur kan dat hoge claims tot gevolg hebben. Slimme sensoren kunnen de goederen onderweg bewaken en gezamenlijk kunnen ze een distributiecentrum in de gaten houden, vertelt Lodewijk van Hoesel van Ambient Systems.

In Nederland wordt jaarlijks naar schatting voor een miljard euro aan voedsel weggegooid voordat het de klant bereikt. Zonde, want er is water verbruikt om het voedsel te verbouwen en er zijn kilometers gereden om de producten naar het distributiecentrum te vervoeren. Een gedeelte van de totale voedselderving is te wijten aan transport en opslag.

Goederen worden per vrachtwagen, vliegtuig en andere vervoermiddelen van de producent naar de gebruiker gebracht via een netwerk van op- en overslagcentra. Bij bederfelijke producten moet het klimaat tijdens het transport worden gereguleerd en de reis zo kort mogelijk zijn: de koude keten.

Het probleem van bederfelijk voedsel werd pijnlijk duidelijk in een pilot voor een Duitse supermarktketen waaraan wij met Ambient Systems deelnamen. De aardbeien voor deze retailer worden gekweekt in Noord-Spanje en na de pluk per vrachtwagen naar Duitsland vervoerd. Aardbeien zijn erg gevoelig voor de temperatuur. Tijdens hun tweedaagse reis kunnen ze het beste tussen de 2 en 4 graden Celsius worden gehouden. Deze strikte eisen betekenden uiteindelijk een groot verlies tijdens het transport: de distributiecentra en de supermarktvestigingen gooiden samen rond de dertig procent van de aardbeien weg.

Het is, zeker voor de eindklant, lastig om te bepalen waar dit aan ligt. Is de koeling wel goed ingesteld? Zet de chauffeur de koeling misschien uit om brandstof te besparen? Een manier om dit boven water te krijgen, is met de inzet van slimme sensoren, een aanpak die in de vorige eeuw is bedacht. Mark Weiser stelde in 1988 dat kleine computers die overal aanwezig zijn, hetzelfde of misschien wel meer kunnen bereiken dan één grote computer. Kristofer Pister deed daar in 1997 nog een schepje bovenop door te bedenken dat als deze kleine, simpele computers ook nog zouden kunnen waarnemen, er een immens nauwkeurig beeld kan worden gevormd van allerlei fenomenen.

Ambient aardbeien
Aardbeien zijn bijzonder gevoelig voor temperatuur tijdens het transport. Meereizende slimme sensoren kunnen helpen om bederf onderweg te verminderen.

Om te beginnen, kan een slimme sensor meereizen met de goederen. Door sensoren uit te rusten met communicatiemogelijkheden en een beetje intelligentie kan de chauffeur direct worden gewaarschuwd als de temperatuurgrenzen worden overschreden. Ook kunnen ze dan autonoom de verwachte houdbaarheid van de goederen uitrekenen. Zodra de vracht bij het distributiecentrum aankomt, leggen ze contact en vertellen ze de retailer welke kratten er het eerst naar de winkel moeten. In het aardbeienproject bleken er met deze aanpak grote besparingen haalbaar.

Best beschikbare route

Interessanter wordt het als de slimme sensoren volgens de visie van Weiser en Pister een netwerk gaan vormen om gedistribueerd de omgeving waar te nemen. Een voorbeeld hiervan is het distributiecentrum op de luchthaven van Luxemburg van de Panalpina Group, een van ‘s werelds grootste logistieke aanbieders. Panalpina gebruikt dit distributiecentrum om per vliegtuig en per vrachtwagen temperatuurgevoelige farmaceutische producten te verzenden – een van de snelst groeiende segmenten van het bedrijf.

Voor het bewaken van deze medicijnen tijdens het transport worden eveneens slimme sensoren ingezet. Het distributiecentrum van zestigduizend vierkante meter is bovendien voorzien van 31 routers zodat de sensoren ook met het distributiecentrum zélf communiceren. Dankzij de routers kunnen de sensoren een verbinding leggen met een centrale computer, die op zijn beurt in contact staat met het internet. De routers communiceren onderling via de licentievrije band rond de 2,4 GHz en geven de datapakketten steeds via de best beschikbare route aan elkaar door totdat de eindbestemming is bereikt.

Hiermee is het gehele distributiecentrum redundant bedekt en kan er direct worden gereageerd op de realtime alarmering van de sensoren. Tevens zijn temperatuursensoren geïnstalleerd in bijvoorbeeld koelcellen en houden weer andere sensoren in de gaten of de deuren hiervan niet te lang openblijven.

Dankzij het draadloze sensornetwerk heeft Panalpina van begin tot einde realtime inzicht in de condities van de goederen die het verscheept. Hiermee kan het bedrijf productbederf en hoge claims die daaruit volgen, voorkomen, en interne bedrijfsprocedures meetbaar verbeteren. Als extra service kan de transporteur open met klanten communiceren over de omstandigheden van goederen – als een extra aangeboden service.

Edited by Pieter Edelman