Nieke Roos
20 October 2017

Welke werkplekken zijn er precies bezet? Is een gereserveerde vergaderzaal ook echt in gebruik of zijn de vergaderaars al vertrokken, of zelfs helemaal niet komen opdagen? Voor veel grote bedrijven een vraag, voor UT-spinoff Smart Signs Solutions een weet.

‘In traditionele kantoren blijven een heleboel bureaus ongebruikt. Uit onderzoek blijkt zelfs dat meer dan vijftig procent van de werkplekken daar leeg is. En dat terwijl een zo’n plek in een groot bedrijf ongeveer tienduizend euro per jaar kost. Tel uit je winst als je dat efficiënter kunt inrichten, bijvoorbeeld met flexwerken.’

Met haar bedrijf Smart Signs Solutions maakt Maria Lijding de werkplekbezetting inzichtelijk. Onder elk bureaublad hangt de UT-spinoff een passief-infraroodsensor, die beweging en warmte registreert. Deze meetgegevens gaan draadloos, via een aantal repeaters, naar een centrale gateway op de verdieping en van daar het internet op, naar de servers van het Enschedese bedrijf. Op een app krijgt de gebouwbeheerder vervolgens allerhande informatie te zien over het werkplekgebruik.

‘Zelfs als je heel rustig bent en maar af en toe in een paar minuten beweegt, merken wij je op’, aldus Lijding. ‘In onze serversoftware passen wij slimme algoritmes toe waarmee we ruis kunnen wegfilteren en heel accuraat kunnen bepalen of een bureau in gebruik is. Ook kunnen we allerlei parameters instellen, bijvoorbeeld om te voorkomen dat we een plek vrijgeven als iemand alleen maar even naar het toilet gaat.’

Smart_Signs_werkpleksensor
Met pir-sensoren onder het bureaublad maakt Smart Signs de werkplekbezetting inzichtelijk.

Op dezelfde manier, maar dan met pir-sensoren aan de wand, houdt Smart Signs het gebruik van vergaderruimtes bij. ‘No-shows en early leaves zijn daar een grote ergernis, en een grote kostenpost’, legt Lijding de vinger op de zere plek. ‘Mensen die een zaal boeken, maar niet komen opdagen, of eerder weggaan en de zaal dan niet vrijgeven. Bedrijven zijn maandelijks duizenden euro’s kwijt aan externe vergaderlocaties omdat medewerkers denken dat alles vol zit.’

 advertorial 

Free webinar ‘Modernizing your code base with C++20’

As many production tool chains now adopt C++20 features, the potential this brings is unlocked. What advantages can recent versions offer to your code base? In this webinar we’ll look at the great improvements C++ has gone through and how features like concepts and ranges can transform your code. Register for video access.

‘Wij integreren met het reserveringssysteem van de klant en kunnen de beschikbaarheid van een ruimte wederom tonen op een app, maar ook op bordjes naast de deur, op kiosken en op centrale schermen. En als een zaal vijftien of twintig minuten niet is gebruikt, kunnen we een boeking automatisch opheffen’, schetst Lijding de oplossing van Smart Signs. ‘Dit hebben we onder meer uitgerold in het provinciehuis van Noord-Brabant.’

Naast smart workplace en smart meetings is smart hospitality het derde focusgebied van Smart Signs. ‘Het Emma Kinderziekenhuis in Amsterdam, onze eerste klant, heeft naast elke kamerdeur een displaytje van ons, waarop formele patiëntinformatie te zien is in combinatie met een door de kindjes zelf gekozen plaatje’, illustreert Lijding. ‘En in de ontvangsthal van het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch tonen we op grote schermen een overzicht van alle afdelingen en hun locatie in het gebouw, en naast alle kraamsuites hangen ook weer deurbordjes met gepersonaliseerde content.’

Smart_Signs_Provincie_Noord Brabant
In het provinciehuis van Noord-Brabant houdt Smart Signs onder meer het gebruik van vergaderruimtes bij.

Futuristisch

Lijding is geboren en getogen in Argentinië, als kind van een Nederlandse vader en een Paraguayaanse moeder. Na haar studie informatica kreeg ze een beurs van een oliemaatschappij om te gaan promoveren in het buitenland. Ze belandde aanvankelijk in Barcelona, maar via de contacten van haar Spaanse begeleider bereikte ze toch haar beoogde eindstation: de gerenommeerde Twentse onderzoeksgroep naar gedistribueerde systemen van Sape Mullender (nu onderdeel van Pervasive Systems). Daar promoveerde ze in 2003 op realtime scheduling van tertiaire opslag.

‘Maar mijn hart lag bij wat toen heette ubiquitous computing, tegenwoordig beter bekend als het internet of things’, zegt Lijding. De Argentijnse ging daarom aan de slag als postdoc bij Smart Surroundings, een groot Europees onderzoeksproject naar de toepassing van embedded computers en sensoren in gebouwen. De UT werkte hierin onder meer samen met de TU Delft, TNO, Thales, Philips, Océ, Nedap en Ericsson.

Een van de businesscases binnen Smart Surroundings was flexwerken, dat toen net in opkomst was. Lijding: ‘Een van de vragen was: hoe kun je het flexibel krijgen, maar toch persoonlijk houden? We zijn toen uitgekomen op kleine dynamische naambordjes op elke deur die je eenvoudig kunt aansturen via een draadloos netwerk. In 2006 hebben we hiermee geëxperimenteerd op de UT. Belangrijkste feedback: mooi idee, maar die bordjes ziet geen hond. Uit het oogpunt van energiezuinigheid hadden we gekozen voor beeldschermpjes van Nokia-telefoons en die waren inderdaad piepklein.’

Smart_Signs_JBZ
In het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch tonen grote schermen van Smart Signs een overzicht van alle afdelingen en hun locatie in het gebouw.

‘Het idee van low power hebben we toen laten varen’, vervolgt Lijding. ‘Om aan te tonen dat het concept werkt, heb ik een systeem gebouwd op basis van 19 inch schermen met een mini-pc, een ethernetverbinding en een rfid-lezer. Zodra er iemand met een tag naderde, kreeg die gepersonaliseerde informatie te zien: linksaf voor je afspraak, rechtsaf, naar de derde verdieping. We hebben toen een stuk of twintig van deze schermen opgehangen in de universiteit, met zeer positieve reacties als resultaat. Van STW hebben we er een Valorisation Grant voor gekregen.’

Eind 2008 zette Lijding de activiteit op eigen benen in Smart Signs Solutions. ‘Vooral ziekenhuizen vonden het concept om mensen persoonlijk de weg te wijzen erg interessant, maar ook nog een beetje futuristisch. Dat heeft ons doen besluiten om ons vlaggenschip uit te zwaaien en ons te concentreren op dynamische deurbordjes en algemene bewegwijzering.’

Toen rond 2011 de vraag vanuit de ziekenhuiswereld inzakte door veranderingen in het financieringsstelsel, verruimde Smart Signs zijn blik naar het bedrijfsleven. Daar hadden ze echter niet zo’n interesse in smart hospitality. ‘Mooi die bordjes’, kreeg Lijding te horen, ‘maar wij zitten midden in een transitie naar flexibel werken. Wat hebben jullie daarvoor?’ De Argentijnse dacht gelijk terug aan haar werk op de universiteit en als lenige startup plooide haar bedrijf zich naar de vraag en stortte het zich op de toepassing van draadloze sensornetwerken voor een efficiënter gebruik van werkplekken en vergaderruimtes.

Smart_Signs_AMC
Het Emma Kinderziekenhuis in Amsterdam heeft naast elke kamerdeur een displaytje van Smart Signs, waarop formele patiëntinformatie te zien is in combinatie met een door de kindjes zelf gekozen plaatje.

Enocean

Smart workplace en smart meetings vormen nog steeds de grootste stukken van de taart voor Smart Signs Solutions. Maar de markt voor smart hospitality heeft de inmiddels zeskoppige UT-spinoff zeker niet opgegeven. ‘Onlangs hebben we een omvangrijk project binnengehaald bij een groot ziekenhuis in de Randstad’, geeft Lijding een voorbeeld. ‘Daar gaan we bordjes plaatsen bij alle patiëntenkamers.’

Smart Signs biedt nu twee schermsmaken: 5,7 inch zwart-witdisplays op basis van e-paper en lcd’s met Android-tablettechnologie, van 8 tot 55 inch in diameter. Behalve een stuk groter en in kleur zijn de laatste ook aanraakgevoelig. ‘Je kunt er ter plekke een vergaderzaal op reserveren’, verduidelijkt Lijding. ‘Maar je moet ook kabels trekken.’ In elk geval voor de stroom, en als het scherm niet communiceert via wifi ook voor ethernet.

E-paper is passief en daardoor veel zuiniger. ‘Je verbruikt stroom om het beeld te ontvangen, maar daarna blijft het plaatje staan zonder dat dat energie kost. Zo’n scherm wordt alleen om de paar minuten even wakker om te kijken of er iets nieuws is. Daardoor gaat het vijf jaar mee op vier AA-batterijtjes. Voor de communicatie hoef je evenmin kabels te trekken, want die loopt draadloos, via de 866 MHz ism-band. Je schroeft het scherm zo aan de muur of plakt het op glas; bedienen kan met een app. Ideaal voor bestaande en beschermde gebouwen, zoals het Brabantse provinciehuis.’

De pir-aanwezigheidssensoren communiceren via enocean, vertelt Lijding. ‘We zijn begonnen met zigbee, maar dat is ons niet goed bevallen. Vooral in oude gebouwen met dikke muren hadden we een heleboel extra repeaters nodig en moesten we een heleboel extra informatie versturen. Bovendien doet zigbee er veel langer over om de communicatieboom op te bouwen. Enocean werkt veel eenvoudiger.’

De schermen en de sensoren haalt Smart Signs off the shelf, in tegenstelling tot de gateways waarmee zij in verbinding staan. Deze ontwikkelt het bedrijf zelf op basis van Raspberry Pi’s, omdat er te veel specifieke functionaliteit in zit. ‘Onze gateways sturen de data bijvoorbeeld niet alleen door, maar bewaren ze ook zelf’, legt Lijding uit. ‘Zo gaat er niks verloren als de server een keer niet bereikbaar is.’

Smart Signs is wel aan het kijken naar eigen sensoren. ‘Onze sensoren zijn nu standaard voorzien van zonnepaneeltjes, maar onder bureaus gebruiken we deze niet omdat daar te weinig licht. We zijn nu aan het uitzoeken of maatwerk goedkoper is. Hardware is echter niet onze core; dat is de analysesoftware op de server en de integratie met de klantsystemen. Dit vormt de basis van alle nieuwe concepten die we bedenken.’