Pieter Edelman
19 February 2008

De toekomst ziet er troebel uit voor Transmeta. Was het bedrijf uit het Californische Santa Clara eens een goede kanshebber voor een toppositie op de X86-markt, nu is het een goede kandidaat voor een vijandige overname. Begin februari bracht aandeelhouder Riley Investment Management (RIM) een bod uit op de processorontwerper. Op dit moment heeft RIM zo‘n 7 procent van de aandelen in handen. Transmeta zegt niet geïnteresseerd te zijn en beraadt zich nu op de volgende stap.

In oktober 2006 opende Transmeta de aanval op Intel. Volgens het bedrijf maakt ‘s werelds grootste chipfabrikant inbreuk op zijn intellectueel eigendom. Intel reageerde – uiteraard – met zijn eigen patenten, waarop Transmeta zou inbreken. Maar blijkbaar had de David in deze strijd toch sterkere munitie, want nog geen jaar later bond Goliath in en bereikten de bedrijven een overeenkomst: Intel zou 150 miljoen dollar direct overmaken, plus een half decennium lang 20 miljoen dollar elk opeenvolgend jaar.

Een klinkend succes voor Transmeta, zo lijkt het. Maar RIM denkt er anders over. Volgens de aandeelhouder had de processorontwerper er veel meer uit kunnen slepen. Transmeta-topman John O‘Hara Horsley kreeg een bonus van 10 miljoen dollar voor de overeenkomst met Intel. Belachelijk, want hij deed gewoon zijn werk, vindt RIM.

Transmeta was eens het lievelingetje van de pers. Het openbaarde zich naar het publiek in 2000, maar de jaren ervoor had het al een aardige geruchtenstroom weten aan te wakkeren, onder meer door enkele grootheden uit de computerindustrie te strikken. Zo had het tussen 1997 en 2003 de vader van Linux, Linus Torvalds, op de loonlijst. Als CEO had Transmeta Dave Ditzel, die bij Bell Labs aan de wieg stond van de Crisp-microprocessor en later bij Sun hoofdarchitect was van de Sparc. Na vijf jaar in het geniep aan zijn technologie te hebben geschaafd, kwam Transmeta in 2000 op de markt met zijn Crusoe-processor. Deze CPU, gericht op laptops en mobiele computers, was volgens het bedrijf compatibel met, maar krachtiger en energiezuiniger dan Intels en AMD‘s producten dankzij de code morphing-technieken en dynamische aanpassingen aan de werklast (zie kader).

 advertorial 

System engineering @ ASML, practices and challenges

During the first online session of the System Architecting Conference, on 25 January, Frank de Lange and Tom Castenmiller (ASML) will address the role of systems engineering and discuss the essences of the roadmapping process, the holistic system design and the product generation process. Register now for free.

Aanvankelijk kon Transmeta op brede belangstelling rekenen. Gedurende enige tijd draaide menig laptop op een Crusoe en ook in embedded computers was de chip vrij succesvol. De verkoopcijfers vielen echter tegen. De concurrentie zat niet stil en al voor de marktintroductie van de Crusoe begonnen Intel en AMD aan het energieverbruik te schaven. Daardoor verzwakte het verkoopargument. Samen met achterblijvende prestaties deed dat de Crusoe stranden. Transmeta reageerde met een opvolger, de Efficeon. Twee keer zo snel, lang niet meer zo energiezuinig.

In zijn bestaan als chipverkoper heeft Transmeta nooit winst gemaakt. Begin 2005 besloot het bedrijf dan ook om daarmee te stoppen en zich exclusief te richten op de verkoop van intellectueel eigendom voor energiezuinige processoren, een tak van sport die het al enige tijd bedreef. Tijdens de ontwikkeling van de Crusoe en later de Efficeon had Transmeta een aantal technologieën gepatenteerd die later gemeengoed zouden worden. Die kennis wilde het bedrijf nu te gelde maken. Daarnaast ging het actief werken aan de ontwikkeling van nieuwe methodes. Wel moest het stevig inkrimpen.

Sindsdien heeft Transmeta enige successen geboekt met licenties op zijn technologieën. Onder meer Fujitsu, NEC, Sony en Toshiba gebruiken de IP. Maar dat is blijkbaar niet genoeg voor aandeelhouder RIM, net zomin als de 20 miljoen dollar aan Intel-inkomsten per jaar.

Het ideaal van een Silicon Valley-start-up die Intel naar de kroon steekt is echter nog niet gestorven. Onlangs werd bekend dat Matt Perry, voormalig CEO van Transmeta, nu aan het roer staat van Montalvo. Dit beginnende bedrijfje sleutelt in het geheim aan een energiezuinige X86-compatibele chip.