Anton van Rossum

29 June 2007

D.S. vraagt:

Ik ben biochemicus en heb na mijn promotie enkele jaren in de VS gewerkt. Daarna kreeg ik het aanbod om terug naar Nederland te komen om een universitaire onderzoeksgroep te gaan leiden. Het was een grote uitdaging met een behoorlijk budget en veel klanten uit het bedrijfsleven. Ik heb dit enige jaren met veel plezier gedaan en aantoonbaar succes gehad. Na verloop van tijd begon het me echter op te vallen dat collega‘s van andere groepen zich vreemd begonnen te gedragen. Ik kwam erachter dat ze informatie achterhielden en incorrecte informatie over mijn groep verspreidden. Ik werd van alle kanten tegengewerkt en kreeg zelfs de schuld van het mislukken van een project waar ik niet bij betrokken was of verantwoordelijkheid voor droeg. Het betekende bijna mijn ontslag. Gelukkig stak de ondernemingsraad er een stokje voor.

Daarna werden de problemen alleen maar groter. Een verandering in de directie veranderde waarheidsvinding in een ongewenste bezigheidstherapie. Niemand wilde meer iets van me aannemen en op steun voor mijn eigen groep hoefde ik ook niet meer te rekenen. En dat terwijl mijn resultaten goed waren en mijn klanten zeer tevreden. Ik werd er doodziek van. Er zat nog maar een ding op: opstappen. Alras vond ik een uitdagende baan bij een multinational in de milieutechnologie.

Maar wat blijkt nu? Nog steeds achtervolgen de roddels uit het verleden me. Hierdoor is zelfs een opdracht bij een oud contact niet doorgegaan. Wat kan ik doen? Moet ik een advocaat inschakelen om ze het zwijgen op te leggen? 

De headhunter antwoordt:

Succes kan uiteenlopende reacties bij mensen oproepen: bewondering maar ook afgunst. Wanneer jouw succes minder leuke gevolgen heeft voor andere mensen in je omgeving doordat zij bijvoorbeeld een lager budget krijgen, moet je op je hoede zijn. Het ligt natuurlijk voor de hand wanneer ik het zo stel, maar jij bent de eerste niet die dit in de opwinding van al dat succes over het hoofd ziet. Wanneer je niet al je voelsprieten hebt geactiveerd en je relatie met collega‘s maar enigszins verwaarloost, kunnen kleine geniepige roddels, halve waarheden en onwaarheden postvatten en publiek domein worden.

Waar je als ’rijzende ster‘ rekening mee moet houden, is dat je misschien wel voor je uitmuntende kwaliteiten bent aangenomen, maar dat niet iedere meerdere onverdeeld enthousiast hoeft te zijn wanneer je de belofte waarmaakt. Iemand die op een minder briljant trackrecord kan bogen, kan je als bedreiging gaan zien voor zijn eigen positie. Het is niet een uniek verschijnsel dat zo iemand allerlei politieke spelletjes speelt en waardoor jouw positie langzaam ondermijnt. Medewerkers misbruiken de rol van ’mentor‘ of vertrouwenspersoon soms op schandalige wijze. Wanneer een Kafkaiaanse mise-en-scène zich ontwikkelt, zal daarom nooit duidelijk zijn waar de dreiging vandaan komt.

Wat ook een rol kan hebben gespeeld bij het ontstaan en zich verder ontwikkelen van deze situatie, is je introverte persoonlijkheid. Je hebt aanvankelijk alle signalen genegeerd en bent iedere confrontatie uit de weg gegaan. Dat is niet de juiste manier om smadelijke roddels te bestrijden. Ik begrijp dat je het moeilijk vindt, maar je moet het onderwerp bespreekbaar maken en allianties zoeken. Verspreiders moet je persoonlijk aanspreken en ze erop attenderen dat dit geen pas geeft. Daarnaast kun je het College van Bestuur inschakelen om je verdediging kracht bij te zetten. Zelfs in de huidige situatie lijkt dat een doeltreffende manier om je te beklagen over de handelswijze van een aantal medewerkers van de universiteit. Ten slotte: bespreek de situatie met je directie. Zij hebben recht op je vertrouwen en zullen je openheid waarderen.