21 March 2006

Hogescholen en universiteiten zijn met de nieuwe Wet op het Hoger Onderwijs jaarlijks 45 miljoen euro meer kwijt aan administratieve lasten. Daar komt een eenmalige investering van 28 miljoen euro bovenop. Dat staat in een rapport dat adviesbureau Berenschot in opdracht van de Hbo-raad en VSNU opstelde. Staatssecretaris Rutte zegt in een reactie verbaasd te zijn en denkt dat het onderzoek de plank op enkele punten misslaat.

Het ministerie van OCW stelde de Wet op Hoger Onderwijs en Onderzoek (WHOO) vorig jaar op en wil deze volgend jaar laten ingaan. De kerndoelen zijn het liberaliseren van de onderwijsinstellingen en het terugdringen van de administratieve lasten. Berenschot nam de kosten van de drie belangrijkste instrumenten uit de nieuwe wet onder de loep. Daarbij nam het onderzoeksbureau alleen de gevolgen voor hogescholen en universiteiten mee. Leerrechten geven studenten de mogelijkheid om onderwijs in te kopen bij de leerinstellingen. Het kabinet hoopt dat ze daardoor beter zullen inspelen op de vraag. De zorgplicht stelt specifieke vereisten ten aanzien van de kwaliteit van het onderwijs. De manier waarop de instellingen hieraan voldoen, mogen ze zelf bepalen. Via een bestuursstelsel wil de wet de maatschappelijke belangen van de overheid en de lokale belangen van de onderwijsinstituten balanceren.

Volgens Berenschot focust de overheid zich bij lastenverlichting puur op de kosten van informatieverplichtingen en negeert het overige posten. ’Geconstateerd kan worden dat de pogingen om de administratieve lasten te verminderen zelf zijn gebureaucratiseerd‘, claimt het rapport. Door het leerrechtenstel moeten onderwijsinstellingen extra geld uittrekken voor het informeren van studenten, het bijhouden van de status en het heffen en restitueren van collegegeld. Verder zouden de zorgplichten boven op de bestaande regelgeving komen in plaats van deze te vervangen. Doekle Terpstra, voorzitter van de Hbo-raad, noemt de resultaten zorgwekkend: ’Wij willen niet méér, maar minder bureaucratie. Wij willen dat de staatssecretaris ons de harde garantie geeft dat de nieuwe wet niet leidt tot toename van de administratieve lasten.‘

Staatssecretaris Rutte van Onderwijs zei in een reactie dat er ’enkele fundamentele kanttekeningen te maken zijn‘ bij het rapport. Zo komt het leerrechtenstelsel onder het beheer van de IB-groep en maken de zorgplichten volgens hem al grotendeels deel uit van de huidige wetgeving.